عيد واقعى
امام (عليه السلام) در اين گفتار حکيمانه که در يکى از اعياد (عيد فطر) فرموده، اشاره به نکته مهمى درباره عيد کرده، نخست مى فرمايد: «امروز تنها براى کسانى روز عيد است که روزه آن ها مقبول درگاه پروردگار و عبادت هاى شبانه آنان مورد پذيرش او قرار گرفته باشد»؛ (فِي بَعْضِ الاَْعْيَادِ: إِنَّمَا هُوَ عِيدٌ لِمَنْ قَبِلَ آللّهُ صِيَامَهُ وَشَکَرَ قِيَامَهُ).
سپس نتيجه گسترده و مهمى از آن گرفته، مى افزايد: «(بنابراين) هر روزى که در آن عصيان خداوند نشود آن روز، عيد است»؛ (وَکُلُّ يَوْمٍ لاَ يُعْصَى آللّهُ فِيهِ فَهُوَ عِيدٌ).
حقيقت اين است که همه مردم جهان براى خود روزهاى شادى خاصى دارند که آن را عيد مى نامند. اين روزها يا مانند عيد نوروز است که تحول جالبى در جهان طبيعت رخ مى دهد؛ گياهان مى خندند، درختان شکوفه مى کنند و حيات و زندگى در طبيعت تجديد مى شود. يا اين که در آن روز، فتح مهمى در تاريخ مردم يک منطقه واقع شده و يا تحول اجتماعى و علمى صورت گرفته که ياد و خاطره آن را زنده مى دارند و عيد مى شمرند.
جالب اين که در اسلام، اعياد به دنبال اطاعت اوامر مهم الهى قرار دارد.
در عيد فطر، ملت مسلمان بعد از يک ماه روزه داشتن به فرمان خدا و عبادات روزانه و شبانه و بر شيطان پيروز شدن، اين پيروزى را جشن مى گيرند؛ جشن اطاعت فرمان حق.
در عيد قربان که دومين عيد اسلامى است بعد از انجام فريضه حج توسط زوار خانه خدا و به پايان رساندن قسمت عمده اين فريضه، حاجيانى که در مِنا هستند عيد مى گيرند و ساير مسلمانان نيز با آن ها هم صدا مى شوند و آن را روز عيد اعلام مى کنند که آن هم عيد اطاعت است.
از اين جا روشن مى شود، اين که امام (عليه السلام) مى فرمايد: روز عيد فطر عيد براى کسانى است که روزه و طاعات آن ها قبول شده، يک واقعيت است. کسانى که خداى نکرده اصلاً روزه نگرفته اند و يا روزه هاى آن ها آلوده به گناهان و نافرمانى ها بوده و به همين دليل مقبول درگاه حق واقع نشده نمى توانند شاد و خوشحال باشند؛ شادى از آن کسانى است که طاعاتشان مقبول درگاه حق شده است.
بر اساس اين منطق هر روزى که انسان در آن گناه نکند و از صبحگاهان تا آخر شب از معصيت پروردگار بپرهيزد آن روز، روز عيد او محسوب مى شود و به اين بيان، ما مى توانيم تمام ايام سال را ايام عيد خود قرار دهيم.
البته در اسلام اعياد ديگرى وجود دارد که مربوط به حوادث بسيار مهم است ازجمله عيد غدير که همان عيد ولايت ومنصوب شدن اميرمؤمنان (عليه السلام) به خلافت و جانشينى پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) است و عيدالله الاکبر ناميده شده است.
ميلادهاى پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) و امامان معصوم (عليهم السلام) نيز هرکدام عيد محسوب مى شود چون يادآور واقعه مهمى است و آن بهره مند شدن از يک پيشواى بزرگ الهى است.
شاعر عرب مى گويد:
قالوا أتى العِيدُ والأيّامُ مُشرِقَةٌ *** وأنتَ تَبکى وکُلُّ النّاسِ مَسرورُ
فَقلتُ إنّ وَصْلَ الأحبابِ کانَ لنا *** عِيدآ وإلّا فهذا اليومُ عاشورُ گفتند: روز عيد آمده و ايام نورانى و توأم با شادمانى است پس چرا تو گريه مى کنى در حالى که همه مردم مسرورند؟
گفتم: اگر وصال محبوب رخ دهد عيد ما خواهد بود و الا روز عاشوراى ماست.
در قرآن مجيد نيز اشاره به يکى از اعياد مسيحيان شده و آن روزى است که براى حواريين مائده آسمانى فرارسيد. آن ها قبلا به حضرت مسيح (عليه السلام) چنين گفته بودند که آيا پروردگار تو مى تواند مائده اى از آسمان براى ما فرو فرستد که از آن بخوريم و اطمينان کامل به نبوت تو پيدا کنيم؟
در اين جا حضرت مسيح (عليه السلام) به پيشگاه خداوند چنين عرضه داشت: خداوندا! پروردگارا! از آسمان مائده اى بر ما بفرست تا براى اول و آخر ما، عيدى باشد و نشانه اى از تو؛ و به ما روزى ده! تو بهترين روزى دهندگانى؛ (اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنزِلْ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ تَکُونُ لَنَا عِيدآ لاَِوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآيَةً مِنْکَ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَيرُ الرَّازِقِينَ) يکى از علماى اهل سنت به نام ابوالفتح ديرينى در کتاب طهارة القلوب چنين نقل مى کند که مردى در يکى از روزهاى عيد خدمت على (عليه السلام) رسيد. مشاهده کرد آن حضرت نان خشکى مى خورد عرض کرد: اى اميرمؤمنان! روز عيد، شما نان خشک و خشن مى خوريد؟
امام (عليه السلام) فرمود: «اليَومَ عِيدُ مَن قُبِل صَومُه وشُکِرَ سَعيُه وغُفِر ذَنبُه ثم قال: اليَومَ لَنا عِيدٌ وکُلُّ يومٍ لا نَعصِى اللهَ تَعالى فيهِ فَهُوَ عِيدٌ؛ امروز عيد است براى کسانى که روزه آن ها قبول شده و به سعى آن ها پاداش داده شده و گناهانشان بخشوده شده است».
سپس فرمود: «امروز براى ما عيد است و هر روزى که در آن معصيت خداوند را نکنيم آن روز هم براى ما عيد است».

و در کتاب من لا يحضره الفقيه چنين آمده که در يک روز عيد فطر امام حسن (عليه السلام) گروهى را ديد که بازى مى کنند و (بيهوده) مى خندند امام (عليه السلام) به يارانش فرمود: خداوند ماه رمضان را وسيله آزمايش خلق خود قرار داده که از طريق اطاعتش براى رسيدن به بهشت و رضايت او از يکديگر پيشى گيرند. جمعى به سرعت در آن شتافتند و به مقصد رسيدند و گروهى تخلف کردند و گرفتار خسران شدند. بسيار مايه تعجب است از کسى که در اين روز بيهوده مى خندد و به بازى مشغول است؛ روزى که نيکوکاران پاداش داده مى شوند و مقصران نااميد مى گردند. به خدا سوگند اگر پرده ها کنار رود نيکوکاران به اعمال نيکشان سرگرم خواهند بود و بدکاران به بدى هايشان.

* * *

.